دوستی

این برنامه تربیتی با هدف پرداختن به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های دوره نوجوانی، یعنی «دوستی» و اثرات آن، طراحی شده است. مخاطب آن دانش‌آموزان پسر پایه ششم ابتدایی هستند و محتوای آن بر اساس سرفصل‌های کتاب مطالعات اجتماعی این پایه بنا نهاده شده است. هدف اصلی، تقویت مهارت تفکر و تحلیل در دانش‌آموزان است تا بتوانند در آستانه بلوغ که دوره‌ای سرشار از تناقض بین استقلال‌طلبی و تأثیرپذیری از همسالان است، به‌صورت استدلالی درباره روابط خود بیندیشند و تصمیم‌گیری کنند.

اجرای این طرح در قالب یک جشنواره ادبی جذاب و سه مرحله‌ای صورت می‌پذیرد که هر مرحله به یکی از ابعاد موضوع دوستی می‌پردازد.

در مرحله اول با عنوان «داستان نیمه‌تمام»، دانش‌آموزان به‌صورت فردی با مطالعه یک داستان ناتمام، با پاسخ به پرسش‌های محرکی مانند «اگر در زندگی دوستی نداشته باشیم چه مزایایی دارد؟» و «هدف دوستانتان از دوستی با شما چیست؟»، ادامه داستان را با خلاقیت خود می‌نویسند. این مرحله، ذهن آنان را با جنبه‌های مختلف ضرورت دوستی درگیر می‌سازد.

مرحله دوم به «خاطره‌نویسی» اختصاص دارد. در این بخش، از دانش‌آموزان خواسته می‌شود دو خاطره مجزا، یکی از یک دوست خوب و دیگری از یک دوست بد، را به رشته تحریر درآورند. این فعالیت عملی، آنان را وادار می‌کند تا به طور ملموس، اثرات مثبت و منفی روابط خود را مرور و تحلیل کنند. گفت‌وگوی گروهی حول محور سوال «دوست خوب یا بد چه فرقی می‌کند؟» به عمق‌بخشی این تجربه کمک می‌کند. در پایان، سه خاطره برتر در جمع خوانده می‌شود.

اوج این فرآیند در مرحله سوم و با «نمایش‌نامه‌نویسی و اجرای تئاتر» رقم می‌خورد. در این مرحله، دانش‌آموزان ابتدا به‌صورت فردی با پاسخ به پرسش کلیدی «در انتخاب دوست باید چه معیارهایی را در نظر بگیریم؟»، قسمت‌های خالی یک نمایش‌نامه از پیش تهیه شده را تکمیل می‌کنند. سپس سه متن برتر انتخاب شده و در نهایت، یک متن به عنوان متن نهایی برای اجرا توسط همه گروه‌ها برگزیده می‌شود. دانش‌آموزان در گروه‌های سه‌نفره، این نمایش‌نامه را تمرین و در نهایت در یک مسابقه نهایی در حضور جمعی از مخاطبان اجرا می‌کنند. این مرحله نه تنها به تثبیت معیارهای یک دوستی سالم می‌پردازد، بلکه باعث تقویت کار گروهی، اعتماد به نفس و مهارت های ارتباطی می‌شود.

این سیر سه مرحله‌ای—از تفکر انتزاعی درباره دوستی، تا بازنگری در تجربیات شخصی و در نهایت، تبلور این اندیشه‌ها در قالب یک اثر هنری جمعی—به نوجوانان کمک می‌کند تا به شکلی فعال و نقادانه، درباره یکی از مهم‌ترین ارکان زندگی اجتماعی خود بیندیشند و برای انتخاب‌های آینده خود مجهزتر شوند.