برگ

این برنامه تربیتی با الهام از حدیث مفضل و با هدف پرورش تدبر در آفرینش، به بررسی شگفتی‌های گیاهان به ویژه ساختار برگ می‌پردازد. مخاطب این طرح، دانش‌آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی هستند که از طریق کشف روابط بین اجزای گیاه، به نظم و هماهنگی حاکم بر آن پی برده و زمینه‌های خداشناسی در آنان تقویت می‌شود.

هدف اصلی، عبور از ظواهر و درک “پشت صحنه” هستی است. به این معنا که متربیان بتوانند اجزای یک پدیده مانند گیاه را بررسی کرده و روابط بین آنها را کشف کنند. این کشف، ابعاد جدیدی از هماهنگی را به نمایش می‌گذارد و مهارت‌های تفکری آنان را محقق می‌سازد.

سیر اجرای برنامه تربیتی در شش مرحله طراحی شده است.

مرحله اول با گروه‌بندی و پخش یک فیلم مقدماتی آغاز می‌شود. با طرح سوالاتی هدفمند، دقت دانش‌آموزان به عوامل رشد گیاه و اجزای آن جلب شده و برای جمع‌آوری انواع مختلف برگ به عنوان تکلیف جلسه بعد آماده می‌شوند.

در مرحله دوم، برگ‌های جمع‌آوری شده ارائه و در گروه‌ها مقایسه می‌شوند. با بررسی شباهت‌ها و تفاوت‌ها و پاسخ به سوالاتی درباره استحکام و شکل برگ‌ها، دانش‌آموزان به طور عملی در ساختار برگ تدبر می‌کنند.

مرحله سوم با بررسی یک کاربرگ و پخش فیلمی از پوسیدگی برگ، به وظایف و چرخه زندگی برگ می‌پردازد. سوالات این بخش، دانش‌آموزان را به فکر وامیدارد که چگونه برگ حتی پس از جدا شدن از گیاه نیز در چرخه طبیعت نقش دارد.

در پایان این مرحله، از دانش‌آموزان خواسته می‌شود داستان زندگی یک برگ از تولد تا مرگ را بنویسند که خروجی اصلی مرحله چهارم است. در ادامه این مرحله، دانش‌آموزان با استفاده از برگ‌های جمع‌آوری شده، یک طرح تجسمی یا روزنامه دیواری خلاقانه تهیه می‌کنند که در آن برگ‌ها را بر اساس معیارهای خود دسته‌بندی می‌کنند.

این طرح‌ها در مرحله پنجم در قالب یک نمایشگاه ارائه شده و توسط هیئت داوران ارزیابی می‌شوند.

نقطه اوج و جمع‌بندی برنامه تربیتی در مرحله ششم و با یک کار عملی صورت می‌گیرد: ساخت ماکت شبکه آب‌رسانی با استفاده از نی. این فعالیت که به صورت مسابقه برگزار می‌شود، دانش‌آموزان را مستقیماً با چگونگی لوله‌کشی در برگ‌ها درگیر می‌کند. آنان از طریق آزمایش و خطا درمی‌یابند که چه طرحی برای آب‌رسانی به همه نقاط کارآمدتر است و با مقایسه ماکت خود با ساختار برگ، به این نتیجه می‌رسند که طراحی گیاهان برای انتقال آب، بسیار هوشمندانه و فراتر از توان انسان است.

این سیر آموزشی، در نهایت متربی را به این درک می‌رساند که وجود هر جزء در گیاه بی‌حکمت نیست و هماهنگی بین آنها، نشانه‌ای از آفرینش حکیمانه پروردگار است.