خیلی دور خیلی نزدیک

این برنامه تربیتی که برای دختران پایه نهم طراحی شده، با هدف اصلی “توجه به اثر انتخاب‌های من” و با استفاده از محتوای کتاب مطالعات اجتماعی به عنوان ستون فقرات، شکل گرفته است. این برنامه تربیتی در آستانه یکی از اولین تصمیم‌های سرنوشت‌ساز نوجوانان، یعنی “انتخاب رشته تحصیلی”، به دنبال آن است که به مخاطب بیاموزد انتخاب‌های او می‌تواند پیامدهای فردی و اجتماعی گسترده‌ای داشته باشد. اهداف فرعی این برنامه تربیتی شامل “عاقبت‌اندیشی” و “تقویت تفکر” تحلیلی است.

سیر محتوایی در سه حوزه اصلی “جغرافیا (کره زمین)”، “تاریخ” و “فرهنگ” سازماندهی شده و در یازده مرحله اجرایی می‌شود. فرآیند یادگیری با یک چالش بزرگ آغاز می‌گردد: «در صورت انقراض انسان‌ها، چه اتفاقی برای زمین می‌افتد؟». دانش‌آموزان در جشنواره روایت‌گری عکس، با جمع‌آوری تصاویر و ساخت پادکست، به بررسی اثرات فعالیت‌های انسان بر کره زمین می‌پردازند و به این بینش می‌رسند که انسان چگونه می‌تواند محیط زیست خود را دگرگون کند.

سپس، کانون توجه به تاریخ معطوف می‌شود و دانش‌آموزان با مقایسه دو واقعه تاریخی مهم – مقاومت موفق ایران در برابر پرتغالی‌ها در دوران شاه عباس صفوی و اشغال ایران توسط متفقین در دوران رضا شاه در جنگ جهانی دوم – به تحلیل شرایط اقتصادی، امنیتی و به ویژه نقش حکمرانی و فرهنگ حاکم در نتایج متفاوت این دو رویارویی می‌پردازند. اوج این بخش، یک جشنواره ادبی با عنوان «تاریخ جدید» است که در آن، دانش‌آموزان خود را در جایگاه تصمیم‌گیرندگان آن دوران قرار داده و با “تصویرنویسی”، سناریوهای جایگزین تاریخی را خلق می‌کنند.

در ادامه، نقش “فرهنگ” به عنوان عاملی تعیین‌کننده در سرنوشت جوامع و انتخاب‌های فردی عمیقاً کاویده می‌شود. دانش‌آموزان تأثیر فرهنگ را در زندگی خود بررسی کرده و نمونه‌هایی از تأثیرات فرهنگی مثبت و منفی در جامعه امروز را معرفی می‌کنند.

تمام این مسیر طولانی – از بررسی اثر انسان بر زمین، تا تحلیل انتخاب‌های تاریخی و نقش فرهنگ – مقدمه‌ای است برای هدف نهایی یعنی “انتخاب رشته آگاهانه”.

در مرحله پایانی، یک مناظره گروهی با موضوع «بهترین رشته برای من چیست؟» برگزار می‌شود. در این مناظره، از دانش‌آموزان خواسته می‌شود تا انتخاب خود را نه تنها بر اساس علاقه شخصی، که با در نظر گرفتن “نیازهای جامعه”، “شرایط تاریخی و فرهنگی زمانه” و “تهدیدات دشمن” توجیه و دفاع کنند. در نهایت، این برنامه تربیتی به مخاطب می‌آموزد که چگونه با نگاهی کل‌نگر و مسئولانه، تصمیمی سرنوشت‌ساز بگیرد که همسو با مصالح فردی و جمعی باشد.